“กรุงเทพฯ” เมืองฟ้าอมร หรือกรงขังแห่งความทุกข์?”
ท่ามกลางตึกระฟ้าที่เสียดแทงฟ้าและโครงข่ายรถไฟฟ้าที่ขยายตัวไม่หยุด ภาพจำของความเจริญอาจเป็นเพียง “ฉากหน้า” ที่ซุกซ่อนวิกฤตไว้ใต้พรม ถึงเวลาที่สังคมไทยต้องตั้งคำถามดังๆ ว่า… เรากำลังเดินมาถูกทาง หรือกำลังพาเมืองหลวงดิ่งสู่ทางตัน? คำถามชวนขนลุกนี้ถูกหยิบยกขึ้นกลางวงเสวนาหลักสูตรผู้บริหารระดับสูงด้านการพัฒนามหานคร (มหานคร 14) ณ มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช
ดร.พิจิตต รัตตกุล อุปนายกสภามหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช อดีต ผู้ว่าฯกทม. ได้ถ่ายทอดมุมมองที่สั่นสะเทือนวิธีคิดการพัฒนาเมืองไว้ว่า “เมืองกำลังเจริญขึ้น แต่คนในเมืองกลับมีความสุขน้อยลง” วัดความสำเร็จด้วย “คอนกรีต” ไม่ใช่ “รอยยิ้ม” หลายทศวรรษที่ผ่านมา เราหลงใหลการวัดความสำเร็จด้วยตัวเลขทางปริมาณ โครงการเมกะโปรเจกต์ผุดขึ้นเป็นดอกเห็ด แต่ภายใต้เปลือกนอกที่ดูทันสมัย กลับกลายเป็นความเครียดสะสม การจราจรติดขัดเรื้อรัง และพื้นที่สีเขียวที่ถูกแทนที่ด้วย “ป่าคอนกรีต”
ดร.พิจิตต ตั้งข้อสังเกตอย่างคมคายว่า ถึงเวลาต้องหยุดให้ค่ากับ “หิน ปูน เหล็ก” มากกว่า “มนุษย์” เพราะหากเมืองถูกพัฒนาให้เป็นแค่สมรภูมิแห่งการแข่งขัน แต่ละเลยหัวใจของผู้คน กรุงเทพฯ จะกลายเป็นเพียงเมืองที่คนต้อง “จำใจอยู่” ไม่ใช่เมืองที่คน “อยากอยู่อาศัย”
เมื่อความเหลื่อมล้ำ กลายเป็น “ขนมชั้น” ที่แตกร้าว ความทุกข์ในเมืองวันนี้ ถูกตอกย้ำด้วยความเหลื่อมล้ำที่ถ่างกว้างจนกลายเป็นสังคมแบบ “ขนมชั้น” โอกาสไม่ได้ถูกกระจายอย่างเท่าเทียม ทั้งสาธารณสุขและระบบขนส่งมวลชน ทำให้ผู้คนถูกแบ่งแยกด้วยกำแพงชนชั้น เมื่อช่องว่างขยายตัว เมืองย่อมสูญเสียพลังขับเคลื่อน เพราะคนส่วนใหญ่ยังต้องกระเสือกกระสนเพื่อสิทธิพื้นฐานที่ควรเข้าถึงได้ง่ายกว่านี้
วิกฤตซ้อนวิกฤต “ระเบิดฝน” และ “กระโจมความร้อน ดร.พิจิตต ยังเตือนภัยถึงอันตรายทางกายภาพที่เมืองกำลังเผชิญ การกระจุกตัวของตึกสูงในเขตชั้นในก่อให้เกิด “Heat Dome” (กระโจมความร้อน) กักเก็บอุณหภูมิไว้จนระบายไม่ได้ ซึ่งกลายเป็นตัวเร่งปฏิกิริยาให้เกิด “Rain Bomb” (ระเบิดฝน) อย่างรุนแรง นี่คือบทเรียนว่า ผังเมืองและระบบระบายน้ำแบบเก่า ไม่สามารถรองรับโลกที่เปลี่ยนไปได้แล้ว เราต้องเลิกวิธีคิดแบบ “สู้กับน้ำ” แล้วหันมาเรียนรู้จากเพื่อนบ้านอย่างเวียดนาม ที่เปลี่ยนมาเป็นการ “อยู่ร่วมกับน้ำ” ผ่านผังเมืองที่ยืดหยุ่นและการบริหารจัดการน้ำที่สอดคล้องกับธรรมชาติ
“คนจนเมือง”… รากแก้วที่ถูกลืม ในมุมมองของ คุณณาตยา แวววีรคุปต์ ผู้อำนวยการศูนย์การสื่อสารวาระทางสังคมและนโยบายสาธารณะ Thai PBS ได้ฉายภาพสะท้อนชีวิต “คนจนเมือง” ผู้เป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ตั้งแต่แรงงานก่อสร้างไปจนถึงภาคบริการ แต่กลับถูกสังคมมองด้วยอคติ
“ความยากจนในเมืองไม่ใช่เรื่องส่วนตัว แต่เป็นผลจากโครงสร้างสังคมที่เหลื่อมล้ำ ทั้งค่าครองชีพและที่อยู่อาศัยที่พุ่งสูง จนคนเหล่านี้ตกอยู่ในความเสี่ยงที่จะกลายเป็นผู้สูงอายุที่ยากจนในอนาคต” คุณณาตยากล่าวทิ้งท้าย พร้อมยกเคส “ตามัย” ชายเร่ร่อนในเยาวราชที่หาเช้ากินค่ำเพียงวันละ 150 บาท เพื่อส่งหลานเรียนหนังสือ เป็นหลักฐานว่าความหวังของคนจนเมืองคือสิ่งที่สังคมต้องเข้าไปดูแล ไม่ใช่ทอดทิ้ง
มหานครแห่งคอนกรีต หรือ มหานครแห่งคุณภาพชีวิต? บทสรุปของเรื่องนี้ คือการตั้งคำถามที่ทรงพลังที่สุดว่า “เมืองสร้างไว้เพื่อใคร?” หากคำตอบคือประชาชน ทุกนโยบายต้องวัดผลด้วย “คุณภาพชีวิต” ไม่ใช่แค่เม็ดเงินลงทุน กรุงเทพมหานครกำลังยืนอยู่บนทางแยกที่สำคัญที่สุด หากเรายังใช้สูตรสำเร็จเดิมๆ โดยไม่ปรับจูนให้ความสุขของคนเป็นที่ตั้ง เราอาจจะได้เมืองที่ยิ่งใหญ่ในเชิงโครงสร้าง แต่จะกลายเป็นเมืองหลวงที่ “ไร้หัวใจ” และพังทลายลงในที่สุด #canchaonews #canchaonews.com #สำนักข่าวมหาชน #กรุงเทพมหานคร #พัฒนาเมือง #คุณภาพชีวิต #ดรพิจิตตรัตตกุล #ผังเมือง #ClimateChange #มหานคร14 #คนจนเมือง #ข่าวสังคม #สมชายจรรยา