“สงครามยาเสพติดยุคใหม่” บททดสอบรัฐ–สังคม ในวันที่ปัญหาซับซ้อนกว่าที่คิด
ในห้วงเวลาที่คดียาเสพติดยังคงไต่ระดับความรุนแรงและเชื่อมโยงกับอาชญากรรมหลายรูปแบบ เสียงสะท้อนจาก พันตำรวจตรี สุริยา สิงหกมล เลขาธิการ สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด (ป.ป.ส.) ชี้ชัดว่า วันนี้ “ยาเสพติด” ไม่ใช่เพียงปัญหาการจับกุม แต่เป็นความท้าทายเชิงโครงสร้างที่ต้องแก้ทั้งระบบ
ปราบปรามท่ามกลางข้อจำกัด ภาพการบุกทลายเครือข่ายรายใหญ่ที่ปรากฏในข่าว อาจดูเหมือนรัฐเดินหน้าเต็มกำลัง แต่เบื้องหลังคือภาระงานที่หนักหน่วง คดีขนาดใหญ่หนึ่งคดีต้องใช้ทั้งกำลังคน งบประมาณ และเวลาจำนวนมาก ขณะที่ทรัพยากรมีจำกัด เจ้าหน้าที่จำนวนไม่น้อยต้องรับมือทั้งคดียาเสพติด อาชญากรรมออนไลน์ และคดีทั่วไปพร้อมกัน ความซับซ้อนของเครือข่ายที่โยงใยหลายจังหวัด หลายประเทศ ทำให้การสืบสวนต้องใช้ข้อมูลข่าวกรองและความร่วมมือข้ามหน่วยงานอย่างใกล้ชิด “ถ้าไม่บริหารจัดการอย่างเป็นระบบ ประสิทธิภาพจะลดลงทันที” คือคำย้ำจากเลขาธิการ ป.ป.ส.
ตลาดมืดที่เปลี่ยนเกม สถานการณ์ปัจจุบันไม่ได้มีเพียงปริมาณที่เพิ่มขึ้น แต่ “รูปแบบ” ก็เปลี่ยนไป ผู้ค้ารายย่อยกระจายตัวมากขึ้น ส่งผลให้ราคายาเสพติดลดลง เข้าถึงง่าย โดยเฉพาะในกลุ่มเยาวชน ที่น่ากังวลยิ่งกว่า คือการดัดแปลงสูตรยา ยาบ้าบางส่วนพบการผสมสารอื่น เช่น โปรเมทาซีน และเด็กซ์โตรเมทอร์แฟน ซึ่งกระทบต่อระบบประสาทโดยตรง ทำให้เกิดอาการหลอน หวาดระแวง และเพิ่มความเสี่ยงต่อพฤติกรรมรุนแรง ยาเสพติดจึงไม่ได้เป็นเพียงภัยเงียบ แต่กลายเป็นชนวนของเหตุสะเทือนขวัญหลายกรณี
รากเหง้าที่บ้าน ไม่ใช่แค่ชายแดน แม้มาตรการสกัดกั้นตามแนวชายแดนยังเดินหน้าต่อเนื่อง แต่เลขาธิการ ป.ป.ส. มองลึกไปกว่านั้นว่า รากของปัญหาอยู่ใน “ครอบครัวและชุมชน” ผู้เสพจำนวนมากไม่ได้เริ่มจากความตั้งใจทำผิด แต่เกิดจากสภาพแวดล้อม การขาดความเข้าใจ และการถูกตีตรา การตำหนิหรือใช้ถ้อยคำรุนแรง ยิ่งผลักให้ผู้ติดยาออกห่างจากระบบการช่วยเหลือ และวนกลับสู่วงจรเดิม
ยุทธศาสตร์ 3 ประสาน “ปราบ–บำบัด–ป้องกัน” แนวทางรับมือจึงต้องเดินพร้อมกันทั้ง 3 มิติ หนึ่ง เพิ่มศักยภาพเจ้าหน้าที่ อบรมพนักงานสอบสวนและชุดสืบสวนให้ทันต่ออาชญากรรมยุคใหม่ สอง บูรณาการทุกภาคส่วน ตำรวจ สาธารณสุข การศึกษา และชุมชน ต้องทำงานเป็นเครือข่ายเดียวกัน สาม บำบัดควบคู่การบังคับใช้กฎหมาย โดยเฉพาะผู้ป่วยจิตเวชจากการใช้ยาเสพติด ปัจจุบันมียาฉีดออกฤทธิ์ยาว 1 เดือน ช่วยควบคุมอาการ ลดโอกาสก่อเหตุซ้ำ และลดภาระครอบครัว
สร้างภูมิคุ้มกันก่อนสายเกินไป การป้องกันระยะยาวเริ่มตั้งแต่วัยเด็ก ป.ป.ส. ผลักดันการให้ความรู้ผู้ปกครองเรื่องการพัฒนาทักษะสมอง EF (Executive Functions) ในเด็กอายุ 1–6 ปี เพื่อเสริมทักษะการคิดยับยั้งชั่งใจ ควบคุมอารมณ์ และตัดสินใจอย่างเหมาะสม พร้อมกันนั้น การสร้างกิจกรรมสร้างสรรค์ กีฬา และพื้นที่ปลอดภัยในชุมชน คือเกราะป้องกันไม่ให้เยาวชนก้าวเข้าสู่ตลาดมืดที่เปิดรออยู่ทุกวัน
กลไกช่วยเหลือที่ต้องเข้าถึงง่าย ประชาชนสามารถแจ้งเบาะแสหรือขอความช่วยเหลือผ่านสายด่วน 1386 ตลอด 24 ชั่วโมง หน่วยงานจะประสานพื้นที่และติดตามเคสจนจบกระบวนการ เพื่อให้การช่วยเหลือมีความต่อเนื่อง ไม่ปล่อยให้ครอบครัวเผชิญปัญหาเพียงลำพัง สงครามยาเสพติดยุคใหม่ ไม่ได้วัดผลแค่จำนวนผู้ถูกจับกุม แต่ชี้วัดจากจำนวนเยาวชนที่ไม่ตกเป็นเหยื่อ จำนวนครอบครัวที่ไม่แตกสลาย และจำนวนผู้ป่วยที่ได้กลับคืนสู่สังคมอย่างปลอดภัย
เพราะท้ายที่สุดแล้ว การแก้ปัญหายาเสพติดไม่ใช่หน้าที่ของรัฐเพียงฝ่ายเดียว แต่คือความรับผิดชอบร่วมกันของทั้งสังคมไทย #canchaonews #canchaonews.com #สงครามยาเสพติด #บททดสอบรัฐ #สังคม #ปปส. #สายด่วน 1386