ประเทศไทยกำลังติดหล่มหนี้ รัฐเทอะทะ และทุนผูกขาด
ประเทศไทยไม่ได้กำลังเผชิญแค่เศรษฐกิจชะลอตัว แต่กำลังเผชิญ “วิกฤตเชิงโครงสร้าง” ที่กัดกร่อนศักยภาพของประเทศอย่างเงียบงันและต่อเนื่อง ท่ามกลางภาพรวมที่เติบโตอ่อนแรง เสียงสะท้อนจากฝ่ายนโยบายที่กล้าพูดตรงไปตรงมา จึงยิ่งทำให้คำถามสำคัญชัดขึ้นกว่าเดิม: ประเทศนี้กำลังสะดุดเพราะอะไร และใครกันแน่ที่ได้ประโยชน์จากระบบที่เป็นอยู่ หากสรุปอย่างถึงแก่น ปัญหาหลักของไทยวันนี้อาจแบ่งได้เป็น 5 วงจรอุบาทว์ที่เกาะเกี่ยวกันแน่นหนา ตั้งแต่กับดักหนี้ ราชการเทอะทะ โครงสร้างอำนาจปิด ไปจนถึงเงินสีเทาและทุนผูกขาด
กับดักหนี้ที่ล้อมประเทศ ตัวเลขหนี้ครัวเรือนไทยยังอยู่ในระดับสูงมาก โดยข้อมูล BOT ชี้ว่าหนี้ครัวเรือนอยู่ที่ 89.6% ของ GDP ในไตรมาส 2 ปี 2024 ซึ่งสะท้อนความเปราะบางของฐานรากเศรษฐกิจอย่างชัดเจน ขณะเดียวกัน หนี้สาธารณะของไทย ณ สิ้นเดือนเมษายน 2026 อยู่ที่ 66.66% ของ GDP หรือราว 12.79 ล้านล้านบาท ทำให้แรงกดดันทางการคลังยังคงสูง ปัญหาไม่ใช่เพียง “มีหนี้มาก” แต่คือระบบเศรษฐกิจที่ทำให้รายได้โตไม่ทันภาระหนี้ เมื่อครัวเรือนต้องทุ่มเงินส่วนใหญ่ไปกับการชำระหนี้ การบริโภคย่อมหดตัว เศรษฐกิจจริงก็ยิ่งเดินช้าลง BOT เองยังระบุว่าการแก้หนี้ครัวเรือนเป็นโจทย์เชิงโครงสร้างที่ต้องอาศัยความร่วมมือของทุกฝ่าย
ราชการใหญ่ แต่ไม่สร้างพลังการผลิต ปัญหาของรัฐไทยไม่ใช่แค่ขนาด หากคือประสิทธิภาพ รัฐใช้ทรัพยากรมหาศาลกับงบประจำและภาระบริหาร ขณะที่งบลงทุนจำนวนไม่น้อยไม่แปรเป็นผลผลิตทางเศรษฐกิจอย่างที่ควรจะเป็น ภาพที่เกิดขึ้นจึงไม่ใช่รัฐที่ขับเคลื่อนการเติบโต แต่เป็นรัฐที่คอยดูดทรัพยากรไปประคองตัวเอง เมื่อโครงการภาครัฐไม่สร้างคุณภาพโครงสร้างพื้นฐาน หรือไม่เปิดทางให้เอกชนต่อยอดได้จริง เศรษฐกิจก็จะติดกับดักการเติบโตต่ำอย่างยืดเยื้อ ภาวะนี้ยิ่งน่ากังวลเมื่อ NESDC ประเมินว่าเศรษฐกิจไทยปี 2026 มีแนวโน้มโตเพียง 1.2–2.2% เท่านั้น
กติกาที่ปิดทางคนส่วนใหญ่ ประเทศไทยมีทุนขนาดใหญ่และเครือข่ายอำนาจที่ฝังลึกในหลายอุตสาหกรรม ทำให้การแข่งขันไม่เท่าเทียมตั้งแต่ต้นทาง ใบอนุญาต สัมปทาน การจัดซื้อจัดจ้าง และการเข้าถึงแหล่งทุนจำนวนมากยังเปิดช่องให้คนกลุ่มเดิมครองทรัพยากรและโอกาสไว้ในมือ ผลคือ SMEs และคนรุ่นใหม่ซึ่งควรเป็นแรงขับหลักของเศรษฐกิจ กลับต้องสู้ในสนามที่ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อพวกเขา ความล้มเหลวของผู้เล่นรายเล็กจึงไม่ใช่เพราะไร้ความสามารถเสมอไป แต่เพราะโครงสร้างการแข่งขันไม่เคยเป็นธรรมตั้งแต่แรก
เศรษฐกิจสีเทาที่แทรกซึมรัฐ อีกด้านหนึ่ง เศรษฐกิจไทยต้องรับแรงกดจากเงินสีเทาและเครือข่ายอาชญากรรมข้ามชาติที่แทรกซึมเข้าสู่ระบบจริง ปรากฏการณ์นี้ไม่เพียงบิดเบือนการแข่งขันทางเศรษฐกิจ แต่ยังทำลายความน่าเชื่อถือของการเมืองและการบริหารราชการแผ่นดิน เมื่อเงินผิดกฎหมายสามารถไหลเข้าสู่กระบวนการตัดสินใจเชิงนโยบายได้ สิ่งที่ถูกกระทบไม่ใช่แค่ตลาด แต่คือความหมายของรัฐเอง เพราะรัฐที่ถูกครอบงำโดยผลประโยชน์สีเทาย่อมไม่อาจรับใช้สาธารณะได้เต็มที่
ทุนผูกขาดที่ไร้ความรับผิดชอบ ในหลายภาคส่วนสำคัญ ไม่ว่าจะเป็นพลังงาน อาหาร หรือสินค้าอุปโภคบริโภค โครงสร้างตลาดยังมีการกระจุกตัวสูง ทำให้ประชาชนต้องรับภาระค่าครองชีพที่สูงเกินจริง ขณะที่กำไรของผู้เล่นรายใหญ่ยังคงขยายตัวต่อเนื่อง ผลลัพธ์ไม่ใช่แค่กระเป๋าเงินที่บางลง แต่รวมถึงสุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ถดถอย ภาพรวมของเศรษฐกิจแบบนี้ทำให้ประชาชนต้องจ่ายแพงขึ้นเรื่อยๆ ทั้งค่าอาหาร ค่าพลังงาน และค่าครองชีพอื่นๆ โดยที่รายได้ไม่เพิ่มตาม
ประเทศที่ร่างกายอ่อนแรง แต่ศีรษะยิ่งใหญ่ เมื่อมองภาพรวมทั้งหมด จะเห็นประเทศที่ทรัพยากรถูกดึงขึ้นไปสู่ส่วนบนของโครงสร้างอำนาจ ขณะที่ประชาชนส่วนใหญ่ต้องเผชิญหนี้ รายจ่าย และโอกาสที่หดแคบลง นี่ไม่ใช่เพียงความเหลื่อมล้ำ แต่คือระบบที่ผลิตความเหลื่อมล้ำซ้ำแล้วซ้ำเล่า ถ้าเปรียบประเทศเป็นร่างกาย วันนี้ “ลำตัว” ซึ่งคือประชาชนและเศรษฐกิจฐานรากกำลังอ่อนแรง ขณะที่ “ศีรษะ” ซึ่งคืออำนาจและทุนขนาดใหญ่กลับขยายตัวต่อเนื่อง
และในระบบที่เลือดไหลขึ้นข้างบนมากกว่าลงสู่ฐานล่าง คำถามจึงไม่ใช่ว่าไทยจะฟื้นเมื่อไร แต่คือจะฟื้นได้อย่างไร หากโครงสร้างเดิมยังคงอยู่เหมือนเดิม #สำนักข่าวมหาชน #canchaonews #khaomahachon #หนี้ #วิกฤตเชิงโครงสร้าง #เศรษฐกิจสีเทา #ทุนผูกขาด #ราชการใหญ่